पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पहिलोपटक भारत उडान

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले आज एउटा ऐतिहासिक मोड फेर्‍यो। जेठ ५ गते बिहीबार दिउँसो ३ बजेर ९ मिनेटमा श्री एयरलाइन्सको चार्टर जहाजले पोखराबाट उडान भर्दै भारतको मध्य प्रदेश राज्य भित्र पर्ने भोपालस्थित राजा भोज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्‍यो — यो विमानस्थलको १७ पुस २०७९ को उद्घाटनपछिको पहिलो भारत उडान हो।

यो पहिलो उडान भने एउटा विशेष मेडिकल रेस्क्यु चार्टर थियो। मुक्तिनाथ दर्शन गर्न आएका भारतको मध्य प्रदेश राज्य भोपालका शम्भु दयाल श्रीवास्तवलाई बिरामी अवस्थामा स्वदेश फिर्ता पठाउन यो उडान तय भएको हो।

घटना कसरी अघि बढ्यो

आइतबार मुक्तिनाथबाट फर्किने क्रममा शम्भु दयाललाई मुटु र फोक्सोमा समस्या देखियो। उपचारका लागि उनलाई पोखरास्थित चरक मेमोरियल अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। अवस्था बिग्रिँदै गएपछि भारत फर्काउनै पर्ने निर्णयमा परिवार पुग्यो।

चरक मेमोरियल अस्पतालका प्रबन्ध निर्देशक कपिल पोखरेलका अनुसार डा. राज बस्नेत र सरोज अर्यालसहितको स्वास्थ्यकर्मीको टोलीसँगै बिरामीलाई श्री एयरलाइन्सको जहाजमा भोपाल पठाइएको हो।

भारतीय मन्त्रीको प्रत्यक्ष समन्वय

यो ऐतिहासिक उडान आफैँमा सहज भएको होइन। भारतका केन्द्रीय कृषि तथा ग्रामीण विकासमन्त्री एवं मध्य प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री शिवराज सिंह चौहान र बिरामीको परिवारको सीधा समन्वयमा यो चार्टर तय भएको हो। श्रीवास्तव मन्त्री चौहाननिकट रहेका कारण उच्चस्तरको कूटनीतिक समन्वयमार्फत् अनुमति प्राप्त भएको प्रबन्ध निर्देशक पोखरेलले बताए। चौहान सन् २०२४ को लोकसभा निर्वाचनपछि भारतको संघीय मन्त्रिपरिषद्‌मा कृषिमन्त्री बनेका हुन्।

भारत उडानको ढोका खुल्यो

पोखरा विमानस्थलका प्रमुख जगन्नाथ निरौलाका अनुसार पोखराबाट भारतका लागि उडान हुनु यो पहिलो पटक हो। यसअघि यस विमानस्थलबाट चीन र भुटानलगायतका देशमा चार्टर उडान भइसकेका छन्, तर भारतमा यो नै पहिलो हो।

विमानस्थल निर्माण सम्पन्न हुनुपूर्वदेखि नै पोखराबाट सिधा उडानका लागि भारतसँग छलफल भए पनि अहिलेसम्म भारतले अनुमति दिएको थिएन। प्रधानमन्त्रीदेखि परराष्ट्रमन्त्रीसम्मको भारत भ्रमणमा यो एजेन्डा प्राथमिकतामा परे पनि भारत सकारात्मक बनेको थिएन। आज भने भारतीय नागरिक बिरामी पर्दा उद्धारकै रूपमा भए पनि पहिलो उडान सम्भव भयो — विमानस्थल प्रशासनले यसलाई "भारततर्फको उडानको ढोका खुलेको" अर्थपूर्ण घटनाका रूपमा हेरेको छ। निरौलाले यसले भोलिका दिनमा थप समन्वयका लागि सहजता ल्याउने विश्वास व्यक्त गरे।

विमानस्थलको पृष्ठभूमि

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल २०७२ सालमा बन्ने निर्णय हुँदा र पछि शिलान्यास हुँदा पोखरावासीमा ठूलो उत्साह थियो। सन् २०१४ मा नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण र चाइना सीएएमसी इन्जिनियरिङबीच निर्माण सम्झौता भएको थियो। सन् २०१६ मा नेपाल सरकार र चाइना एक्जिम बैंकबीच २१६ मिलियन अमेरिकी डलर ऋण लिने र सीएएमसीले "टर्न की प्रोजेक्ट"का रूपमा निर्माण गर्ने सहमति भएको थियो।

करिब २२ अर्ब रुपैयाँ लगानीमा निर्माण भएको यो विमानस्थल भने भ्रष्टाचारको दलदलमा रहेको चर्चा छ र धमाधम मुद्दा पनि दायर भइरहेका छन्। चीनको ऋण लगानीमा निर्माण भएका कारण भारतले उडान अनुमति नदिएको कतिपयको विश्लेषण रहँदै आएको थियो — यसैले आजको उडानलाई एउटा भू-राजनीतिक "बरफ तोडिनुको" सङ्केतका रूपमा पनि हेरिएको छ।