ब्रोकर खाता अब अनलाइनबाटै बन्द गराउन सकिने

नेपालको सेयर बजारमा प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गएको छ। आज लगानीकर्ताले घरबाटै TMS मार्फत किनबेच गर्न सक्छन्। विभिन्न प्रणाली मार्फत ब्रोकर खाता पनि अनलाइनबाट नै खोल्न मिल्छ। तर एउटा महत्त्वपूर्ण विसंगति अहिलेसम्म कायम छ — खाता खोल्न जति सजिलो छ, बन्द गराउन त्यति नै झन्झटिलो।

नेपालमा एउटा डिम्याट आइडीबाट एउटा मात्र ब्रोकर खाता खोल्न मिल्ने व्यवस्था छ। कुनै कारणवश ब्रोकर परिवर्तन गर्नुपरेमा पुरानो ब्रोकर खाता अनिवार्य रूपमा बन्द गराउनुपर्ने हुन्छ। तर त्यसका लागि अहिले धेरै लगानीकर्ताले ब्रोकर कार्यालयमै गएर निवेदन बुझाउनुपर्ने अनुभव सुनाउँदै आएका छन्। खाता खोल्न देखि कारोबार गर्न सम्म अनलाइन मिल्ने, तर बन्द गर्न अनिवार्य भौतिक उपस्थिति माग्ने यो विसंगति लगानीकर्ताका लागि टाउको दुखाइ बनेको छ।

सेबनको स्पष्टीकरण

यही विषयमा अर्थकेन्द्रले नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबन) का प्रतिनिधिसँग कुराकानी गरेको थियो। सेबनका सहायक निर्देशक अशोक बिष्ट का अनुसार अनलाइनबाटै ब्रोकर खाता बन्द गराउन सम्भव छ। उनले भने, "खाता खोल्दा प्रयोग गरेको TMS-लिङ्क इमेलमार्फत ब्रोकरलाई खाता बन्दको अनुरोधसहित इमेल पठाउन सकिन्छ।"

उक्त इमेलमा लगानीकर्ताले आफ्नो नाम, ठेगाना, सम्पर्क नम्बर, क्लाइन्ट आईडी लगायतका विवरण समावेश गर्नुपर्ने हुन्छ। बिष्टका अनुसार हस्तलिखित पत्रमा KYC मा भएको हस्ताक्षर मिल्ने गरी इमेल पठाएमा प्रक्रिया अझ छिटो हुन्छ।

उनले थप भने, "यदि कुनै आर्थिक लेनदेन बाँकी छैन भने ब्रोकरले बिना कुनै रोकटोक खाता बन्द गर्नुपर्छ। यो ब्रोकरको दायित्व हो।"

ब्रोकरले नटेरे के गर्ने?

लगानीकर्ताले प्रक्रिया पूरा गर्दा पनि ब्रोकरले खाता बन्द नगरेमा सेबनलाई सिधै उजुरी दिन सकिने सहायक निर्देशक बिष्टले बताए। उजुरीका लागि सेबनको आधिकारिक इमेल [email protected] मा सम्पूर्ण विवरणसहित पठाउन सकिन्छ।

उजुरी प्राप्त भएपछि सेबनले सम्बन्धित ब्रोकरबाट स्पष्टीकरण माग्ने र आवश्यक कारबाही गर्ने बिष्टले बताए। उनका अनुसार धेरै लगानीकर्ताले गुनासो दर्ता गराएमा भोलिका दिनमा ब्रोकरकै वेबसाइटमै खाता बन्द गर्ने अनुरोधको सुविधा राख्न लगाउन सकिनेसमेत संकेत गरे।

ब्रोकर खाता अनलाइन बन्द गराउने प्रक्रिया

तलका चार चरण क्रमशः पालना गरेमा लगानीकर्ताले आफ्नो ब्रोकर खाता अनलाइन मार्फत नै बन्द गराउन सक्छन्:

१. TMS-लिङ्क इमेलबाट अनुरोध पठाउनुहोस्। आफ्नो TMS (Trading Management System) मा लिङ्क भएको इमेल ठेगानाबाट सम्बन्धित ब्रोकरको आधिकारिक इमेलमा खाता बन्द गर्ने अनुरोध सहित इमेल पठाउनुहोस्। इमेलमा आफ्नो पूरा नाम, ठेगाना, सम्पर्क नम्बर र खाता विवरण उल्लेख गर्नुहोस्।

२. हस्तलिखित पत्रमा KYC-मिल्ने हस्ताक्षर गर्नुहोस्। सम्भव भएसम्म नाम, ठेगाना, सम्पर्क नम्बरसहितको हस्तलिखित पत्र तयार पारेर KYC फारममा भएको हस्ताक्षरसँग मिल्ने गरी सही गरी इमेलसँगै संलग्न पठाउनुहोस्। यसले प्रक्रियालाई अझ छिटो बनाउँछ।

३. सम्पूर्ण आर्थिक कारोबार रफसाफ गर्नुहोस्। ब्रोकरसँगका सबै आर्थिक लेनदेन (खरिद-बिक्री, भुक्तानी, कमिसन) पूर्ण रूपमा रफसाफ गरेर मात्र खाता बन्दीको अनुरोध पठाउनुहोस्। बाँकी रकम वा दायित्व रहेमा ब्रोकरले खाता बन्द गर्न नसक्ने हुन्छ।

४. खाता बन्द नभए सेबनलाई उजुरी दिनुहोस्। उपरोक्त सबै प्रक्रिया पूरा गर्दा पनि ब्रोकरले खाता बन्द नगरेमा [email protected] मा सम्पूर्ण विवरणसहित उजुरी पठाउनुहोस्। सेबनले छानबिन गरेर ब्रोकरमाथि आवश्यक कारबाही गर्ने जनाएको छ।

लगानीकर्ता मैत्री प्रणालीतर्फ कदम

नेपाल जस्तो पुँजी बजार दिन प्रति दिन डिजिटल हुँदै गएको देशमा यस्ता प्रक्रियामूलक झन्झटले लगानीकर्ताको विश्वासमा असर पार्न सक्ने जोखिम छ। एउटै इकोसिस्टमभित्र खाता खोल्न क्लिकभरमा सकिने तर बन्द गर्न ब्रोकर कार्यालय धाउनुपर्ने अवस्था लगानीकर्ता मैत्री प्रणालीसँग मेल खाँदैन।

सेबनको यो स्पष्टीकरणले लगानीकर्तालाई थप अधिकारको बोध हुनेछ। साथै, ब्रोकरहरूले पनि आफ्नो अनलाइन प्रणालीमा खाता बन्दीको सुविधा थप गर्नु समयको माग देखिएको छ।