साहस उर्जाको तेस्रो त्रैमास नाफा रु. १.१८ अर्ब पुग्यो - ईपीएस कति?

काठमाडौं । सोलुखोला (दूधकोशी) ८६ मेगावाटको जलविद्युत आयोजना चलाइरहेको साहस उर्जा लिमिटेड (SAHAS) ले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमास (Q3) को वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेको छ। ३० चैत २०८२ सम्मको आँकडा हेर्दा कम्पनीले गत वर्ष भन्दा निकै राम्रो प्रगति गरेको देखिन्छ - गत वर्ष रु. ८३.४२ करोड कमाएकोमा यो वर्ष रु. १ अर्ब १८ करोड २७ लाख पुगेको छ।

तर एउटा रोचक कुरा छ - कम्पनीको बिजुली बेचेर आउने पैसा (आम्दानी) भने त्यति धेरै बढेको होइन। गत वर्ष रु. २१४.३५ करोड आम्दानी थियो; यो वर्ष रु. २३३.३९ करोड पुग्यो - मात्र ८.८८% बढत। यो स्वाभाविक हो। साहसको आयोजना नदी बगेर बिजुली निकाल्ने (run-of-river) प्रकारको हो। यो वर्ष नदीको पानी अघिल्लो वर्ष भन्दा थोरै कम बगेकाले बिजुली पनि अलि कम बन्यो। तर जति बन्यो, त्यो नेपाल विद्युत प्राधिकरण (NEA) सँगको PPA अनुसार बिक्री भइरहेको छ र पैसा पनि समयमै आइरहेको छ।

आम्दानीले होइन - खर्च नियन्त्रणले बढायो नाफा

अब प्रश्न उठ्छ - आम्दानी मात्र ८.८८% बढ्दा नाफा ४२% जति कसरी उक्लियो? जवाफ तीन ठाउँमा छ।

सबैभन्दा ठूलो असर ब्याज खर्चले बनायो। गत वर्ष कम्पनीले बैंकलाई रु. ६२.९८ करोड ब्याज तिरेको थियो; यो वर्ष रु. ४५.०२ करोड मात्र तिर्नुपर्‍यो - एकै पटकमा रु. १८ करोडको बचत। कम्पनीले ब्रिज ग्याप ऋण (अल्पकालीन ऋण) घटाउँदै लगेको र मध्यम-दीर्घ अवधिको ऋण पनि गत वर्षको रु. ८६८.१४ करोडबाट रु. ८४५.३९ करोडमा झरेकाले यो बचत भएको हो। दोस्रो कारण - कार्यालय खर्च (प्रशासनिक खर्च) पनि १४% ले घट्यो। तेस्रो - बिजुली बिक्रीको पैसामा कति बच्छ भन्ने ग्रोस मार्जिन फराकिलो भयो; किनकि सिधै लाग्ने खर्च आम्दानी भन्दा कम गतिमा बढ्यो।

तीन वर्षको प्रगति

यो सुधार एकै वर्षमा अचानक आएको होइन। पछिल्लो तीन वर्षको Q3 तुलना गरेर हेर्दा कम्पनीको गति लगातार बढ्दै गएको देखिन्छ:

दुई वर्षमा कम्पनीको ब्याज खर्च रु. ९१.६८ करोडबाट रु. ४५.०२ करोडमा खुम्चियो - लगभग आधा। यही नै साहसले अहिले देखाएको ठूलो खासियत हो। आयोजना बनाउँदा लागेको ठूलो ऋण क्रमशः तिर्दै गएपछि ब्याज भार पनि घट्दै गयो, र त्यसको सिधा फाइदा अब नाफामा आउन थालेको छ।

प्रति सेयर आम्दानी, बुक भ्यालु र प्रति सेयरका तथ्यांक

लगानीकर्ताका लागि सबैभन्दा रुचि लाग्ने आँकडाहरूको गत वर्ष सँगको तुलना:

EPS १७% ले बढ्नु ठूलो उपलब्धि हो - किनकि बीचमा कम्पनीले २१% बोनस सेयर पनि बाँडेको छ। बोनस सेयर बाँड्दा सेयरको संख्या बढ्छ, र नाफा त्यही गतिमा नबढे प्रति सेयर आम्दानी (EPS) घट्न सक्छ। तर साहसले नाफा यति धेरै बढाएको छ कि बोनस दिँदा पनि EPS माथि नै उक्लियो।

प्रति सेयर नेटवर्थ भने रु. १८२.१८ बाट रु. १७६.७४ मा झरेको देखिन्छ - यो पनि बोनस सेयर बाँडेर पुँजी आधार बढेको कारणले हो। तरलता अनुपात ०.४८ बाट ०.५३ मा सुधार भएको छ - यो सकारात्मक संकेत हो।

बोनस र हकप्रदको बाटो खुलिँदै

आ.व. २०८०/८१ को साधारण सभाले ८% बोनस सेयर र १:१ हकप्रद दिने निर्णय गरेको थियो (त्यो प्रक्रिया सम्पन्न भइसक्यो)। त्यसपछि आ.व. २०८१/८२ को साधारण सभा (२५ माघ २०८२ मा सम्पन्न) ले फेरि २१% बोनस सेयर दिने निर्णय गर्‍यो; त्यो बोनस २६ माघ २०८२ मा नेप्सेमा सूचीकरण भइसक्यो।

त्यसपछि बढेको चुक्ता पुँजीको आधारमा कम्पनीले फेरि १:१ अनुपातको हकप्रद सेयर जारी गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। यो प्रस्तावलाई विद्युत नियमन आयोग (ERC) बाट १७ फागुन २०८२ मा पूर्व-स्वीकृति मिलिसकेको छ; अहिले नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) मा स्वीकृतिको पर्खाइमा छ। SEBON ले हरियो बत्ती दिएपछि सेयरधनीहरूले प्रति कित्ता रु. १००को दरमा थप कित्ता किन्न पाउनेछन्।

हाल कम्पनीको चुक्ता पुँजी रु. ४५७.३८ करोड छ; गत वर्ष यही समयमा रु. ३७८ करोड थियो (२१% बढेर)। हकप्रदपछि चुक्ता पुँजी थप दोब्बर हुने सम्भावना छ।

आगामी ठूलो आयोजना - बुढीगण्डकी ३४१ मेगावाट

साहसको लामो अवधिको ठूलो योजना भनेको सहायक कम्पनी टाइम्स इनर्जी प्रालि मार्फत निर्माण गर्न लागिएको बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजना (BGHEP) - ३४१ मेगावाट हो। यो पीक खपतको बेला बिजुली निकाल्ने (Peaking Run-of-River) प्रकारको आयोजना हो।

हाल यसको प्रारम्भिक काम चलिरहेको, डिजाइन अन्तिम चरणमा रहेको, र आयोजना स्थलमा कर्मचारी परिचालन भएको कम्पनीले जनाएको छ। आवास गृह बनाउने काम पनि भइरहेको छ। यो आयोजना बनेमा साहसको कुल बिजुली उत्पादन क्षमता वर्तमान ८६ मेगावाटबाट ४ गुणाभन्दा बढी हुनेछ।

लगानी पनि उल्लेख्य गतिमा बढिरहेको छ - गत वर्ष यो लगानी Investment in Associates शीर्षकमा रु. ९३.१६ करोड थियो (माइनरिटी स्टेक); अब साहसले स्वामित्व बहुमतमा पुर्‍याएपछि Investment in Subsidiary शीर्षकमा रु. २१६.१८ करोड पुगेको छ - १३२% वृद्धि। यसको अर्थ हो: साहसले अब टाइम्स इनर्जीलाई आफ्नो "सहयोगी" बाट "सहायक कम्पनी" मा बदलेर बुढीगण्डकीको नेतृत्व आफैले लिएको छ। आयोजना विकास खर्च (BGHEP) पनि रु. ४.२१ करोडबाट रु. १०.७६ करोडमा पुगेको छ - १५६% वृद्धि।

ब्यालेन्स सिटको झलक

विश्लेषकको दृष्टिकोणमा

आयोजना एक पटक सञ्चालनमा आइसकेपछि ऋण घट्दै जाने, ब्याज खर्च पनि घट्दै जाने र त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा नाफामा देखिने। तीन वर्षको आँकडाले यही प्रवृत्ति प्रष्ट देखाएको छ - खुद नाफा रु. ४७.८२ करोडबाट रु. ८३.४२ करोड, अनि रु. ११८.२७ करोडमा। आम्दानी बढाउन त नदीको पानी (र अन्ततः जलवायु) चाहिन्छ; तर खर्च नियन्त्रण व्यवस्थापनको हातमा छ - र त्यो साहसले लगातार देखाइरहेको छ।

लगानीकर्ताले अबको चार-छ महिनामा हेर्नुपर्ने कुरा: (क) SEBON ले कहिले हकप्रदको स्वीकृति दिने हो; (ख) बुढीगण्डकी BGHEP को ठूलो ऋण मिल्ने  काम कस्तो भयो; (ग) चौथो त्रैमासमा नदीको बहाव कस्तो भयो र वार्षिक उत्पादन कति पुग्यो; (घ) ब्याज खर्च घट्ने गति यथावत् रह्यो भने अर्को आर्थिक वर्षको नाफा अझै आकर्षक हुने सम्भावना छ।