अमेरिका-इरान तनाव बढेपछि कच्चा तेलको मूल्य ११ प्रतिशतले उकालो

काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव थप चर्किएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य सोमबार करिब ११ प्रतिशतले बढ्दै प्रतिब्यारेल ८३.३१ अमेरिकी डलर पुगेको छ। यो वृद्धि फेब्रुअरी अन्त्यदेखि सुरु भएको अमेरिका–इरान द्वन्द्वयताकै सबैभन्दा तीव्र दैनिक वृद्धिमध्ये एक मानिएको छ। मंगलबार बिहान भने ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ८४.१५ डलर पुगेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाले इरानमा थप हवाई आक्रमण गर्नुका साथै होर्मुज जलडमरूमध्यमा नियन्त्रण बढाउने योजना सार्वजनिक गरेपछि तेलको मूल्यमा तीव्र उछाल आएको हो। बजारको प्राविधिक सूचकले पनि मूल्य अझै माथि जाने सम्भावना देखाएको छ।

अमेरिकी सेनाले गत सप्ताहन्त इरानका सयौँ लक्ष्यमा आक्रमण गरेको थियो। त्यसपछि आइतबार पनि थप दर्जनौँ स्थानमा आक्रमण गरिएको अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्डले जनाएको छ। ती आक्रमणको उद्देश्य होर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजमाथि आक्रमण गर्ने इरानको क्षमता कमजोर बनाउनु रहेको अमेरिकी पक्षको भनाइ छ।

यसको जवाफमा इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गरेको जनाएको छ। साथै इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः बन्द गरिएको घोषणा गर्दै आफूले तोकेका मार्गबाहेक अन्य बाटोबाट जहाज सञ्चालन नगर्न चेतावनी दिएको छ।

यसैबीच अमेरिकाले होर्मुज जलडमरूमध्यमा प्रत्यक्ष नियन्त्रण कायम गर्ने योजना अघि बढाएको बताइएको छ। विश्वको करिब पाँचमध्ये एक हिस्सा कच्चा तेल यही समुद्री मार्गबाट ओसारपसार हुने भएकाले यसको प्रभाव विश्व ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष पर्ने देखिएको छ।

जहाज आवागमनसम्बन्धी तथ्यांकले पनि तनावका कारण आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएको देखाएको छ। युद्धअघि दैनिक करिब १३० जहाज ओहोरदोहोर गर्ने उक्त जलडमरूमध्यबाट आइतबार १२ घण्टाको अवधिमा केवल नौवटा जहाज मात्र आवतजावत गरेका थिए।

यता विश्व शेयर बजारमा मिश्रित प्रभाव देखिएको छ। जापानको शेयर बजार तीन सातामा ८२ खर्ब येन बराबरको मूल्य गुमाइसकेको छ भने सोमबार निक्केई सूचक करिब दुई प्रतिशतले घट्यो। दक्षिण कोरियाको शेयर बजार पनि निरन्तर दबाबमा रहेको छ। विपरीत रूपमा तेल बजार भने बढ्दो भू–राजनीतिक जोखिमबाट सबैभन्दा बढी लाभान्वित भएको छ।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार प्राविधिक संकेतहरूले पनि ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्यमा अझै सुधारको सम्भावना देखाएका छन्। मूल्य वृद्धिको गति मापन गर्ने सूचक अहिले सकारात्मक अवस्थामा पुगेको छ, जसले बजारमा खरिदकर्ताको प्रभाव बलियो रहेको संकेत दिएको छ। विश्लेषणअनुसार यो सूचक पुनः कमजोर नबन्दासम्म तेलको मूल्य बढ्ने क्रम जारी रहने सम्भावना रहेको छ।