जीवन विकासको लाभांश क्षमता ६०%, अन्यको कति?

काठमाडौं । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (NEPSE) मा सूचीकृत १२ वटा लघुवित्त कम्पनीहरूले सोमबारसम्म आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमास (चैत २०८२) को वित्तीय विवरण प्रकाशित गरेका छन्। यसमध्ये एउटा कम्पनीको विवरणमा लाभांश क्षमता खुल्दैन भने एउटाको लाभांश क्षमता ऋणात्मक देखिएको छ। तालिकामा नआएका दुई कम्पनी — आत्मनिर्भर (विवरण नखुलाइएको) र एनआईसी एशिया लघुवित्त (ऋणात्मक) । बाँकी १० कम्पनीको वितरण योग्य लाभांश दर — अर्थात् सञ्चित कोषबाट शेयरधनीलाई बाँड्न सक्ने दर — ७.२३% देखि ५९.७०% सम्मको दायरामा रहेको छ।

१. तुलनात्मक तालिका — १० कम्पनीको वितरण योग्य लाभांश दर

(आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमास, चैत २०८२ सम्मको आँकडा)

NEPSE सिम्बोलमा क्लिक गर्नुहोस् → ShareHub कम्पनी पृष्ठ खुल्नेछ।

२. शीर्ष स्थानमा जीवन विकास लघुवित्त — ७६% नाफा वृद्धि

जीवन विकास लघुवित्त (JBLB) ले चालु आ.व. २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमासमा ७६% ले नाफा वृद्धि गरेको छ। यसअघि रु. ३५.५६ करोड रहेको खुद नाफा यस पटक बढेर रु. ६२.६९ करोड पुगेको छ। ब्याज आम्दानी पनि करिब १५% ले बढेर रु. १.६९ अर्ब (अघिल्लो वर्ष रु. १.४७ अर्ब) पुगेको छ।

अघिल्लो पटक रु. ३८ करोड सम्भावित जोखिमको लागि प्रावधानमा राखेको जीवन विकासले यस पटक भने रु. ६ करोड फिर्ता ल्याएको छ। निष्क्रिय कर्जा (NPL) पनि ४.९७% बाट घटेर ४.८०% मा सीमित भएको छ। प्रति शेयर आम्दानी (EPS) रु. ४७.४३ र प्रति शेयर नेटवर्थ रु. २५५ रहेको छ।

रु. १.७५ अर्ब चुक्ता पूँजी रहेको कम्पनीको सञ्चित कोषमा रु. १.०४ अर्ब रहेको छ — यही रकमबाट कम्पनीले करिब ५९.७०% लाभांश दिन सक्ने देखिएको हो। तीन वर्षदेखि कम्पनीले हरेक वर्ष औसत १४.७३% लाभांश दिँदै आएको छ; लाभांशमा बोनस शेयरले प्राथमिकता पाउँदै आएको छ। हाल कम्पनी युनिक नेपाल र मानुषी लघुवित्त सँग मर्जर प्रक्रियामा छ। (कम्पनीको पछिल्लो वित्तीय विवरण → JBLB ShareHub)

३. दोस्रो स्थानमा सपोर्ट लघुवित्त — ५२% नाफा वृद्धि

सपोर्ट लघुवित्त (SMB) को तेस्रो त्रैमासमा ५२% ले नाफा बढेको छ। अघिल्लो पटक रु. ३.०६ करोड रहेको खुद नाफा बढेर रु. ४.६७ करोड पुगेको छ। ब्याज आम्दानी ५३% ले बढेर रु. १३.४० करोड (अघिल्लो वर्ष रु. ८.७२ करोड) पुगेको छ।

तर अघिल्लो पटक प्रावधानबाट रु. २० लाख फिर्ता ल्याएको कम्पनीले यस पटक रु. ५४ लाख प्रावधानमा राख्नुपरेको र निष्क्रिय कर्जा १.६४% बाट बढेर ३.३१% पुगेको छ। प्रति शेयर आम्दानी रु. ४६.५३ र प्रति शेयर नेटवर्थ रु. १८३ रहेको छ।

रु. १३.४० करोड चुक्ता पूँजी र रु. ३.९३ करोड सञ्चित कोष रहेको कम्पनीले लगभग ३९.१४% लाभांश दिन सक्ने देखिन्छ। तीन वर्षको औसत वार्षिक लाभांश दर १२.७२% रहेको र बोनस शेयर प्राथमिकता पाउँदै आएको छ। चुक्ता पूँजी कम र क्षमता उच्च भएकाले लगानीकर्ता आकर्षण समेत यसमा बढ्ने गरेको छ।

४. विश्लेषण — उच्च-क्षमता कम्पनीहरूको साझा विशेषता

तालिकालाई हेर्दा एउटा स्पष्ट प्याटर्न देखिन्छ — उच्च लाभांश क्षमता प्रायः सानो चुक्ता पूँजीसँग जोडिएको छ। चुक्ता पूँजी सानो रहेर सञ्चित कोष आकारगत रूपमा ठूलो हुँदा वितरण योग्य प्रतिशत स्वाभाविक रूपमा बढ्न जान्छ। तर यसको अर्थ "ठूलो प्रतिशत = बढी लाभांश रकम" होइन — किनकि आधार पूँजी सानो भएकाले प्रति शेयर पाउने रकम पनि सीमित हुन्छ।

यसका साथै, लगानी निर्णयअघि निम्न तत्वहरू पनि हेर्नु बुद्धिमानी हुन्छ:

• निष्क्रिय कर्जा (NPL): उच्च NPL भए पछिल्ला त्रैमासमा प्रावधान बढ्न सक्छ र क्षमता घट्न सक्छ;
• मर्जर प्रक्रिया: जीवन विकास जस्तै मर्जरमा गइरहेको कम्पनीको पूँजी संरचना तत्काल फेरिन सक्छ;
• तीन-वर्षीय लाभांश इतिहास: क्षमता त छ, तर वास्तवमा कति बाँड्ने गरेको छ — यो हेर्न आवश्यक छ;
• बोनस vs क्यास लाभांश अनुपात: लघुवित्तहरूमा बोनस शेयर प्राथमिकता पाउँछ — रकमको लागि क्यास लाभांश खोज्ने लगानीकर्ताले अन्य क्षेत्र पनि हेर्नु राम्रो।